เจาะประเด็น
AI / Open Web
AI กำลังกัดกิน "คลังความรู้ฟรี" ของโลกใบนี้
เมื่อทุกอย่างถูกดูดไปเทรนโมเดล คำถามคือแล้ววันหนึ่งจะเหลืออะไรให้คนอื่นได้เรียนรู้อีก
ทีมข่าว เอไอไทย.com
⏱ อ่าน 5 นาที
ถ้าทุกคนเอาแต่ดูดข้อมูลไปใช้ แต่ไม่มีใครอยากแบ่งปันคืน วันหนึ่งคลังความรู้นี้จะแห้งไปทั้งระบบ
เรื่องนี้มันไม่ใช่แค่ข่าวเทคนิคธรรมดา แต่เป็นเรื่องที่คนเล่นเน็ตทุกคนควรหยุดอ่านสักนาที Chester Wisniewski เขียนบทความชื่อ "AI and the Destruction of the Creative Commons" ลงบล็อกส่วนตัว แล้วมันก็ถูกหยิบไปถกกันใน Hacker News จนร้อนระอุ 195 คะแนน กับคอมเมนต์อีก 216 ความเห็น ประเด็นที่เขาโยนมาคือ AI ยุคนี้กำลังทำลายระบบ "คอมมอนส์" หรือทรัพย์สินร่วมของสังคมออนไลน์ ที่คนรุ่นก่อนสร้างเอาไว้ให้ทุกคนใช้ฟรี ๆ
ถ้าใครยังนึกไม่ออกว่าคอมมอนส์คืออะไร ลองนึกถึง Wikipedia, Stack Overflow, ฟอรัมเก่า ๆ, บล็อกส่วนตัวที่คนเขียนแชร์ความรู้ฟรี, ไปจนถึงรูปภาพและโค้ดที่ปล่อยให้ใช้แบบเปิด สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่ของบริษัทใหญ่ แต่เป็นของ "ทุกคน" ที่ช่วยกันป้อนเข้าไปด้วยความเต็มใจ เพราะเชื่อว่าความรู้ควรไหลเวียน ไม่ใช่ถูกกักไว้หลังกำแพงจ่ายเงิน
ทีนี้พอ AI เข้ามา มันก็เข้าไปกวาดข้อมูลทั้งหมดนี้ไปเทรนโมเดลแบบไม่ถามสักคำ แล้วสิ่งที่ได้กลับคืนมาคืออะไร? คำตอบคือ "แทบไม่มีอะไรเลย" โมเดลเหล่านี้เรียนรู้จากงานของคนอื่น แล้วเอามาตอบคำถามที่คนอื่นถาม โดยที่เจ้าของข้อมูลต้นทางไม่ได้รับเครดิต ไม่ได้ค่าตอบแทน และที่แย่กว่านั้นคือ คนที่เคยเขียนบล็อกแชร์ความรู้ หรือตอบคำถามใน Stack Overflow อาจจะเลิกทำไปเลย เพราะรู้สึกว่าตัวเองกลายเป็นเหยื่อให้บริษัท AI เอาไปปั่นกำไร
Wisniewski ชี้ว่าเรากำลังเจอปัญหาลูปป้อนตัวเอง — AI เอาข้อมูลจากเว็บไปเทรน พอคนเริ่มไม่เขียนเว็บเพราะไม่มีใครเข้าไปอ่าน (ทุกคนถาม AI แทน) ข้อมูลใหม่ก็หายไป คราวนี้ AI จะเอาอะไรไปเทรนต่อ? คำตอบคือมันจะเริ่มเทรนจากข้อมูลที่ AI ตัวอื่นสร้างขึ้นมาเอง ซึ่งคุณภาพก็จะค่อย ๆ เสื่อมลงเป็นทอด ๆ กลายเป็นขยะป้อนขยะไปเรื่อย ๆ
ถ้าคุณคิดว่านี่เป็นเรื่องของนักพัฒนาเว็บหรือคนเขียนบล็อกเท่านั้น คุณคิดผิด มันกระทบทุกคนที่ใช้ AI ในชีวิตประจำวัน เพราะวันที่ข้อมูลใหม่คุณภาพดีหายไปจากอินเทอร์เน็ต AI ที่คุณถามจะเริ่มตอบมั่ว ตอบซ้ำ หรือตอบผิดแบบที่จับไม่ได้ นี่ไม่ใช่เรื่องอนาคตไกล มันเริ่มเกิดแล้วในหลายวงการ
มุมของผมคือ ต้นตอปัญหาไม่ใช่ตัวเทคโนโลยี AI แต่มันคือโมเดลธุรกิจที่เอาเปรียบสังคมโดยไม่มีการถ่วงดุล บริษัท AI เก็บเกี่ยวผลประโยชน์จากงานสาธารณะ แล้วบอกว่า "มันเป็นข้อมูลสาธารณะ ก็ใช้ได้สิ" ซึ่งมันจริงแค่ในทางเทคนิค แต่ในทางศีลธรรมมันคือการกินรวบ commons ที่คนอื่นช่วยกันสร้าง
ใน Hacker News มีคนถกกันเยอะมาก บางคนบอกว่าไม่ต้องห่วง เพราะมนุษย์จะสร้างคอมมอนส์ใหม่ขึ้นมาเสมอ แต่ผมว่าอันนี้มองโลกในแง่ดีเกินไป ถ้าแรงจูงใจในการแชร์หายไป เพราะรู้ว่าสุดท้ายมีแต่ AI กับบริษัทใหญ่ที่ได้ประโยชน์ ไม่ใช่เรื่องง่ายที่คนจะกลับมาเขียนฟรีอีก
อีกประเด็นที่หลายคนจับคือ เรื่องนี้ไม่ใช่แค่ AI แต่เป็นปัญหาเดียวกับที่เว็บเสิร์ชเอนจินเคยทำตอนแรก ๆ คือดูดคอนเทนต์ไปโชว์โฆษณาโดยไม่จ่ายคนสร้าง แต่ยุค AI มันรุนแรงกว่าเดิมหลายเท่า เพราะ AI ไม่ได้แค่โชว์ลิงก์ แต่เอาคอนเทนต์ไป "ย่อย" แล้วขายเป็นคำตอบสำเร็จรูปเลย
แรงจูงใจในการแชร์หายไป
เมื่อคนเขียนรู้ว่างานตัวเองถูก AI กวาดไปใช้ฟรี โดยไม่มีเครดิตและไม่มีคนกลับมาอ่านที่ต้นทาง แรงจูงใจในการสร้างคอนเทนต์ใหม่ก็ลดลง
คุณภาพข้อมูลจะเสื่อมถอย
เมื่อ AI เริ่มเทรนจากข้อมูลที่ AI สร้างเอง วงจรป้อนตัวเองจะทำให้คุณภาพข้อมูลลดลงเรื่อย ๆ จนกลายเป็นขยะ
ไม่มีกลไกตอบแทนที่ยุติธรรม
บริษัท AI ได้กำไรจากงานสาธารณะ แต่แทบไม่มีระบบที่จ่ายค่าตอบแทนหรือให้เครดิตกับเจ้าของข้อมูลต้นทางอย่างเป็นรูปธรรม
ถ้าเราไม่แก้ปัญหาเรื่องการตอบแทนและรักษาคอมมอนส์ตอนนี้ วันที่ AI ตอบมั่วและข้อมูลดี ๆ หายไปจากเน็ต มันจะไม่ใช่ความผิดของ AI แต่เป็นความผิดของเราที่ปล่อยให้เรื่องนี้เกิดขึ้นโดยไม่ทำอะไร
ที่มา: Hacker News — อ่านต้นฉบับ
ความคิดเห็น 6
กำลังโหลดความคิดเห็น...