เจาะประเด็น
AI / Geopolitics
ชิปทองแดงไปไม่ไหวแล้ว: สงคราม AI รอบใหม่ย้ายมาอยู่ที่ "แสง" และจีนกำลังโดนแบนกลางอากาศ
FCC เตรียมแบนโมดูลออปติกจากจีน ขณะที่ Nvidia ทุ่มเงินสี่พันล้านดอลลาร์กักตุนซัพพลาย — นี่คือสมรภูมิเดือดที่ไม่มีใครพูดถึง
ทีมข่าว เอไอไทย.com
⏱ อ่าน 6 นาที
พวกเราคุยกันเรื่องชิป AI กันมานาน แต่ตอนนี้ปัญหาที่แท้จริงไม่ใช่การผลิตชิปอีกต่อไป มันคือการ "ต่อสาย" ระหว่างชิปนั่นแหละที่เป็นตัวถ่วง ขณะที่โครงข่าย AI โตจนมีโปรเซสเซอร์เป็นแสนตัว การย้ายข้อมูลระหว่างกันกลายเป็นนรกบนดิน สายทองแดงที่เราใช้กันมาห้าสิบปีถึงขีดจำกัดแล้ว — สัญญาณมันสลายและรบกวนกันเองเมื่อความเร็วทะลุ 200 Gbps ต่อเลน ระยะแค่เมตรสองเมตรก็ไปไม่รอดแล้ว
ทางออกคือ "โฟโตนิกส์" (photonics) — การแปลงสัญญาณไฟฟ้าจากชิปเป็นแสงวิ่งผ่านใยแก้ว แล้วแปลงกลับเป็นไฟฟ้าอีกฝั่ง พกข้อมูลได้มากกว่า ไกลกว่า และกินไฟน้อยกว่า ฟังดูง่าย แต่เทคโนโลยีนี้กำลังกลายเป็นสมรภูมิร้อนที่สุดของสงครามเทคโนโลยีสหรัฐฯ-จีน เพราะเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว FCC (หน่วยงานกำกับดูแลการสื่อสารของอเมริกา) กำลังร่างกฎแบนการนำเข้าโมดูลทรานซีฟเวอร์รุ่นใหม่จากจีน โดยหวังจะประกาศใช้ภายในสิ้นปี 2026
ตลาดตอบสนองทันทีแบบสุดขั้ว หุ้นของผู้ผลิตจีนอย่าง Zhongji Innolight, Eoptolink และ TFC Optical ร่วงพรวดในการซื้อขายช่วงเช้าที่เซินเจิ้น ขณะที่คู่แข่งอเมริกันอย่าง Coherent ปิดบวก 12.4% และ Lumentum บวก 8.9% แต่ก่อนจบวัน หุ้นจีนก็ดีดกลับมาเกือบหมด — Innolight ปิดลบแค่ 7.3% ส่วน TFC ปิดบวก 2.3% ด้วยซ้ำ การแกว่งแบบนี้บอกเราอย่างหนึ่ง: ทุกคนยังไม่รู้ว่าการแบนครั้งนี้จะรุนแรงแค่ไหน และนั่นคือสิ่งที่ทำให้มันน่ากลัว
ก่อนจะไปไกลกว่านั้น ขอปูพื้นให้เห็นภาพ: ผู้ผลิตจีนครองส่วนแบ่งเกือบสองในสามของการจัดส่งทรานซีฟเวอร์ทั่วโลก และราว 60% ของรายได้ตลาดทรานซีฟเวอร์สำหรับศูนย์ข้อมูล ตามข้อมูลของ Counterpoint Research Innolight เพิ่งเข้าตลาดหุ้นฮ่องกงระดมทุนได้ 6.8 พันล้านดอลลาร์ — ใหญ่สุดของเมืองในปีนี้ — นำตลาดด้วยส่วนแบ่งรายได้ 27% ทิ้ง Coherent ที่ 17% ส่วน Eoptolink ที่สาม และ Lumentum ราว 6%
แต่ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้บอกความจริงที่ซับซ้อนกว่านั้น: ห่วงโซ่อุปทานมันพันกันจนแยกไม่ออก Innolight และ Eoptolink เป็นซัพพลายเออร์หลักของโมดูล 800G ในคลัสเตอร์ AI ของ Nvidia โดยใช้ชิป DSP จาก Broadcom และ Marvell ประกอบกับเลเซอร์จาก Lumentum, Coherent และ Mitsubishi Electric ขณะเดียวกันฝั่งตะวันตกก็ต้องพึ่ง "อินเดียมฟอสไฟด์" (indium phosphide) จากจีน — ที่ปักกิ่งควบคุมการส่งออกตั้งแต่ปี 2025 — เพื่อทำเลเซอร์ของตัวเอง
พูดง่ายๆ คือ อเมริกาจะแบนของจีน แต่ของที่อเมริกาจะใช้แทนก็ต้องใช้วัตถุดิบจากจีนเหมือนกัน นี่มันมวยคนตาบอดต่อยคนหูหนวกชัดๆ
สิ่งที่ FCC "มองข้าม" อย่างสะดวกใจคือ ความจริงที่ว่าลูกค้ารายใหญ่ที่สุดของฮาร์ดแวร์โฟโตนิกส์จีนคือสหรัฐฯ เอง Washington Post เคยวิเคราะห์ไว้แบบนี้: การแบนรอบนี้ไม่ได้เกี่ยวกับความมั่นคงแห่งชาติจริงจังขนาดนั้น แต่มันคือการใช้ห่วงโซ่อุปทาน AI เป็นเครื่องมือต่อรอง ในการประชุมสุดยอดสหรัฐฯ-จีนที่กำลังจะมาถึงในเดือนกันยายน
เงินจำนวนมหาศาลกำลังไหลเข้าสู่เทคโนโลยีนี้แล้ว Nvidia ทุ่ม 4 พันล้านดอลลาร์ให้ Coherent และ Lumentum เพื่อล็อกซัพพลาย ขณะที่ Marvell ตกลงจ่าย 3.25 พันล้านดอลลาร์ upfront เพื่อซื้อ Celestial AI สตาร์ทอัพด้านซิลิคอนโฟโตนิกส์ (ดีลรวมอาจแตะ 5.5 พันล้าน) ด้าน Elon Musk ได้รับไฟเขียวจาก FTC ให้ซื้อ Mesh Optical และ Microsoft, Meta, OpenAI จับมือกับ Broadcom, AMD, Nvidia ตั้งพันธมิตร optical interconnect เพื่อพัฒนามาตรฐานเปิด
ฝั่งจีนก็ไม่ได้นิ่งเฉย Wuxi's CHIPX สายการผลิตชิปโฟโตนิกเฉพาะทางแห่งแรกของประเทศ เริ่มผลิตเวเฟอร์หกนิ้วเชิงพาณิชย์ตั้งแต่ปี 2025 เซี่ยงไฮ้เปิดห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์โฟโตนิกระดับรัฐในเดือนมิถุนายน และที่น่าสนใจคือ เจ้าหน้าที่จีนชี้ว่าโฟโตนิกชิปไม่จำเป็นต้องใช้เครื่อง EUV lithography ที่อเมริกาตัดขาด — นี่คือการเล่นเกมระยะยาวที่ชาญฉลาดมาก
คำพูดนี้คือหัวใจของปัญหาทั้งหมด สงครามชิปครั้งก่อนๆ อเมริกามีอำนาจต่อรองเพราะครองเทคโนโลยีการผลิต แต่ในเกมโฟโตนิกส์ สถานการณ์กลับกัน: จีนนำตลาด และอเมริกาเป็นฝ่ายที่ต้องพึ่งพา การแบนรอบนี้จึงไม่ใช่การ "ตัดปีกคู่แข่ง" แต่คือการ "ยิงตัวเอง" ในรูปแบบที่แพงที่สุด
นักวิเคราะห์จีนให้ความเห็นกับ SCMP ว่า กฎนี้น่าจะออกมาในรูปแบบ "ค่อนข้างเบา" คล้ายกับกฎเราเตอร์และอินเวอร์เตอร์ที่ผ่านมา — ของที่อนุมัติแล้วขายต่อได้ แค่รุ่นใหม่ๆ โดนปฏิเสธ Dai Menghao จากสำนักงานกฎหมาย King & Wood เรียกมาตรการนี้ว่า "ไม่รุนแรง" แต่การเปรียบเทียบนั้นก็ไม่ตรงนัก เพราะเราเตอร์เป็นเทคโนโลยีที่โตเต็มที่แล้ว ขณะที่โฟโตนิกส์กำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่าน — โมดูลรุ่นใหม่แทบทุกตัวที่ใช้ในศูนย์ข้อมูลยุคหน้าจะตกอยู่ในหมวด "รุ่นใหม่" หมด
ที่น่าตลกคือ ท่ามกลางวิกฤตทั้งหมดนี้ จีนกลับบอกว่า "ไม่เอาอเมริกาแล้ว" — จีนบล็อกการนำเข้า Nvidia H200 พร้อมรับรองชิปในประเทศสำหรับการจัดซื้อของรัฐ ฝ่ายโฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีนประกาศ "คัดค้านอย่างแข็งขัน" ต่อการจำกัดครั้งนี้ และกล่าวหาวอชิงตันยัดเยียดข้อกังวลความมั่นคงแห่งชาติจนเกินเหตุ
ขณะนี้กฎดังกล่าวยังเป็นเพียงร่าง ต้องผ่านช่วงรับฟังความคิดเห็น ข้อยกเว้น และการท้าทายในศาลอีกยาวไกล แต่ประเด็นไม่ได้อยู่ที่ว่ากฎจะผ่านหรือไม่ผ่าน อยู่ที่ว่าโฟโตนิกส์ — ชิ้นส่วนที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าแต่คือเส้นเลือดใหญ่ของทุกศูนย์ข้อมูลในอนาคต — กลายเป็นหมากตัวล่าสุดบนกระดานการเมืองโลกไปแล้ว และไม่มีใครรู้ว่าผลลัพธ์จะออกมาหน้าตาแบบไหน
ฟังนะ การแบนครั้งนี้ไม่ใช่เรื่องความมั่นคง มันคือเกมต่อรอง และฝั่งที่เจ็บจริงคือทั้งสองฝ่าย ตลาดโฟโตนิกส์พันกันจนแยกไม่ออก — อเมริกาแบนจีนไม่ได้โดยไม่ทำร้ายตัวเอง จีนก็หนี้อเมริกาไม่ได้ในฐานะลูกค้ารายใหญ่ สิ่งที่น่าจับตาคือเดือนกันยายนนี้ ถ้าซัมมิตจบลงด้วยดีลการค้า เรื่องนี้ก็จะเงียบหายไป ถ้าไม่จบ... เตรียมตัวรับมือหุ้นผันผวนรอบใหม่ได้เลย เพราะเกมนี้ไม่มีผู้ชนะ มีแต่ผู้ที่เสียหายน้อยกว่า
ที่มา: Reddit r/hardware — อ่านต้นฉบับ
ความคิดเห็น 3
กำลังโหลดความคิดเห็น...