เจาะประเด็น
AI / E-WASTE
ขยะอิเล็กทรอนิกส์จากศูนย์ข้อมูล AI กำลังพอกพูนจนน่ากลัว และเราประเมินมันต่ำไปมหาศาล
รายงานใหม่ชี้ว่าภายในปี 2050 ขยะจากศูนย์ข้อมูล AI อาจมากพอใส่ตู้คอนเทนเนอร์ได้ถึง 23 ล้านตู้
ทีมข่าว เอไอไทย.com
⏱ อ่าน 4 นาที
ทุกครั้งที่เราคุยกับ AI มันมีราคาที่ต้องจ่าย และราคานั้นอาจไม่ได้อยู่ในบิลค่าไฟ แต่ไปกองอยู่ที่ไหนสักแห่งในโลกที่เราไม่เห็น
เราคุยกันเรื่อง AI กันแบบเพลินๆ ทุกวัน ทั้งเรื่องโมเดลใหม่ เรื่องความสามารถสุดล้ำ เรื่องการลงทุนก้อนโตในศูนย์ข้อมูล แต่มีเรื่องหนึ่งที่แทบไม่มีใครพูดถึง นั่นคือ "ขยะ" ที่มันทิ้งไว้เบื้องหลัง และรายงานใหม่ที่เพิ่งออกมาบอกว่า ของเสียอิเล็กทรอนิกส์ (e-waste) จากยุคเฟื่องฟูของ AI เนี่ย เราประเมินมันต่ำไปแบบผิดมหันต์
ตัวเลขที่รายงานนี้ชี้ไว้คือ ภายในปี 2050 ขยะจากศูนย์ข้อมูล AI อาจมีปริมาณมากพอที่จะใส่ตู้คอนเทนเนอร์ขนาด 40 ฟุตได้ถึง 23 ล้านตู้ ซึ่งถ้าเอามาเรียงต่อกันเป็นแถวเดียวมันยาวพอจะวนรอบโลกได้ถึง 6 รอบ ลองนึกภาพตามนะ 6 รอบโลก ไม่ใช่ 6 กิโล
ประเด็นสำคัญคือตัวเลขนี้สูงกว่าที่งานวิจัยก่อนหน้าเคยประเมินไว้อย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งก็ไม่ใช่เรื่องแปลกอะไร เพราะการประเมินขยะอิเล็กทรอนิกส์จาก AI มันยากมากในทางปฏิบัติ เราไม่ได้เห็นกองขยะตรงหน้า แต่ขยะพวกนี้ซ่อนอยู่ในรูปแบบของ GPU ที่หมดอายุ เซิร์ฟเวอร์ที่ถูกเปลี่ยนรุ่น แบตเตอรี่สำรอง ระบบระบายความร้อน และชิ้นส่วนอีกสารพัดที่ต้องอัปเกรดเป็นรอบๆ เพื่อรองรับโมเดลที่ใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ
ยิ่งอุตสาหกรรม AI เร่งเครื่องเท่าไหร่ วงจรการเปลี่ยนฮาร์ดแวร์ก็ยิ่งสั้นลงเท่านั้น บริษัทต่างๆ แข่งกันสร้างศูนย์ข้อมูลใหม่ เปลี่ยนชิปใหม่ เพราะของเก่าไม่แรงพอจะรันโมเดลล่าสุดไหว ซึ่งหมายความว่าฮาร์ดแวร์ที่เพิ่งซื้อมาเมื่อสองสามปีก่อน กำลังกลายเป็นของล้าสมัยเร็วกว่าที่ใครจะรับมือไหว
และที่แย่กว่านั้นคือ ขยะประเภทนี้ไม่ได้ย่อยสลายง่ายๆ มันเต็มไปด้วยโลหะหนัก สารเคมี และวัสดุที่ต้องจัดการอย่างระมัดระวัง แต่การรีไซเคิลขยะอิเล็กทรอนิกส์ในระดับอุตสาหกรรมยังตามหลังการผลิตอยู่ไกลมาก
คำถามคือ แล้วใครต้องแบกภาระนี้ คำตอบก็คือ ประเทศกำลังพัฒนาหลายแห่งที่กลายเป็นปลายทางของขยะอิเล็กทรอนิกส์จากทั่วโลกมานานแล้ว และถ้าปริมาณมันเพิ่มขึ้นในอัตราแบบนี้ ระบบจัดการขยะในประเทศเหล่านั้นมีโอกาสล้นมือสูงมาก
อีกด้านหนึ่ง บริษัทเทคยักษ์ใหญ่ที่ลงทุนสร้างศูนย์ข้อมูล AI มหึมา กำลังเผชิญแรงกดดันเรื่องความยั่งยืนมากขึ้นเรื่อยๆ ทั้งเรื่องการใช้พลังงานน้ำและไฟฟ้า แต่เรื่องขยะอิเล็กทรอนิกส์กลับยังถูกพูดถึงน้อยกว่า ทั้งที่มันคือปลายทางที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ของฮาร์ดแวร์ทุกชิ้นที่ผลิตออกมา
พูดตรงๆ นะ ผมว่าอุตสาหกรรม AI กำลังอยู่ในช่วงที่คล้ายกับยุคตื่นทอง ทุกคนรีบขุด รีบสร้าง รีบแข่งกัน โดยที่ยังไม่มีแผนชัดเจนว่าจะจัดการกับซากที่เหลือยังไง และรายงานแบบนี้คือสัญญาณเตือนที่ควรถูกพูดถึงให้มากกว่าที่เป็นอยู่
เรื่องนี้ไม่ใช่ปัญหาของอนาคตไกลที่ปล่อยไว้ก่อนได้ เพราะทุกโมเดลที่เราเทรน ทุกแชทที่เราพิมพ์ มันกำลังเร่งให้วงจรนี้หมุนเร็วขึ้นทุกวัน คำถามไม่ใช่ว่ามันจะเกิดไหม แต่คือเราจะเริ่มจริงจังกับมันก่อนที่ตัวเลข 23 ล้านตู้จะกลายเป็นความจริงหรือเปล่า
ที่มา: The Verge — อ่านต้นฉบับ
ความคิดเห็น 5
กำลังโหลดความคิดเห็น...