เจาะประเด็น
AI / Ethics
นักคณิตศาสตร์ออกโรงท้าทาย OpenAI หลังผลงานวิจัยถูกใช้ฝึกโมเดลโดยไม่ได้รับอนุญาต
คำถามที่ว่า AI ไปเอาความรู้คณิตศาสตร์มาจากไหน กำลังกลายเป็นชนวนความขัดแย้งที่ร้อนแรงขึ้นทุกวัน
ทีมข่าว เอไอไทย.com
⏱ อ่าน 4 นาที
ถ้าโมเดลเก่งคณิตศาสตร์ขึ้นทุกวัน แต่ไม่มีใครรู้ว่ามันเรียนจากงานใคร นั่นไม่ใช่แค่เรื่องเทคนิค แต่เป็นเรื่องจริยธรรมที่วงการต้องตอบให้ได้
อีกครั้งที่ OpenAI ต้องออกมาแก้ต่างเรื่องแหล่งข้อมูลที่ใช้ฝึกโมเดล ล่าสุดนักคณิตศาสตร์อีกรายออกมาเปิดประเด็นว่าผลงานวิจัยของตัวเองอาจถูกนำไปใช้ฝึก AI โดยไม่ได้รับอนุญาต และที่หนักกว่านั้นคือเขาเรียกพฤติกรรมของบริษัทว่า "ไม่ซื่อสัตย์" และขาดความโปร่งใสอย่างชัดเจน
เรื่องนี้เกิดขึ้นห่างจากกรณีพิพาทก่อนหน้าเพียงไม่กี่วัน ซึ่งตอนนั้นมีข้อโต้แย้งว่าโมเดลของ OpenAI ได้ประโยชน์จากงานวิจัยที่ยังไม่ได้ตีพิมพ์หรือเปล่า พอมีคนออกมาเรียกร้องซ้ำเป็นรายที่สอง มันก็ไม่ใช่เรื่องบังเอิญอีกต่อไป แต่กลายเป็นรูปแบบที่วงการเริ่มจับตา
จุดที่ทำให้เรื่องนี้น่ากังวลไม่ใช่แค่คำถามว่า OpenAI ใช้ข้อมูลอะไร แต่เป็นช่องว่างทางกฎหมายและจริยธรรมที่ยังไม่มีคำตอบชัดเจน งานวิจัยทางคณิตศาสตร์ส่วนใหญ่เผยแพร่ในรูปแบบ preprint หรือบทความวิชาการที่คนเข้าถึงได้ แต่การ "เข้าถึงได้" กับการ "นำไปใช้เชิงพาณิชย์เพื่อฝึกโมเดล" มันคนละเรื่องกันโดยสิ้นเชิง
นักวิจัยเหล่านี้ไม่ได้หวงงานตัวเองแบบไม่ให้ใครอ่าน แต่พวกเขาต้องการความชัดเจนว่า ผลงานที่ทุ่มเทปีกว่าจะเสร็จ ถูกนำไปเป็นวัตถุดิบให้บริษัท trillion-dollar โดยที่เจ้าของผลงานไม่รู้ตัวได้ยังไง และถ้า OpenAI อ้างว่าใช้ข้อมูลสาธารณะ คำถามต่อไปคือ "สาธารณะ" ในนิยามของบริษัทหมายถึงอะไรกันแน่
สิ่งที่นักคณิตศาสตร์คนนี้เรียกร้องจริงๆ คือ "หลักฐาน" ว่า OpenAI ไม่ได้ใช้ผลงานของเขา นั่นหมายความว่าภาระการพิสูจน์ตกอยู่ที่บริษัท ไม่ใช่ที่นักวิจัย ซึ่งเป็นท่าทีที่ต่างจากกรณีพิพาททางลิขสิทธิ์ทั่วไปพอสมควร เพราะปกติแล้วคนที่อ้างว่าถูกละเมิดมักต้องเป็นฝ่ายหาหลักฐานเอง
แต่เมื่อข้อมูลการฝึกโมเดลเป็นความลับทางการค้าที่บริษัทไม่เปิดเผย นักวิจัยจึงตกอยู่ในสถานะที่แทบจะพิสูจน์อะไรไม่ได้เลย พวกเขาทำได้แค่ตั้งคำถามและรอคำตอบ ซึ่งถ้า OpenAI เลือกที่จะเงียบหรือตอบแบบกำกวม เรื่องนี้ก็จะค้างคาอยู่อย่างนั้น
ถ้ากรณีแบบนี้ทวีคูณขึ้นเรื่อยๆ มันจะกลายเป็นแรงกดดันให้วงการ AI ต้องมีมาตรฐานการเปิดเผยแหล่งข้อมูลที่ชัดเจนกว่านี้ ไม่ใช่แค่เพื่อความโปร่งใส แต่เพื่อรักษาความเชื่อมั่นของนักวิจัยที่ป้อนองค์ความรู้ให้กับระบบนิเวศทั้งหมด
เพราะถ้านักคณิตศาสตร์รุ่นใหม่เริ่มรู้สึกว่างานตัวเองจะถูกดูดไปฝึกโมเดลโดยไม่ได้เครดิตหรือค่าตอบแทน พวกเขาอาจเลือกที่จะไม่เผยแพร่งานแบบเปิดอีกต่อไป และนั่นจะทำให้ทั้งวงการ AI และวงการคณิตศาสตร์เสียประโยชน์ไปพร้อมกัน
คำถามใหญ่ที่ยังไม่มีคำตอบคือ OpenAI จะยอมเปิดเผยที่มาของข้อมูลฝึกโมเดลมากน้อยแค่ไหน และจะตอบนักวิจัยคนนี้ยังไง เพราะถ้าตอบแบบเดิมๆ ที่เคยใช้กับกรณีแรก เรื่องนี้จะไม่จบง่ายๆ แน่นอน
เรื่องนี้ไม่ใช่แค่กรณีพิพาทส่วนตัวระหว่างนักวิจัยกับบริษัท แต่เป็นสัญญาณว่าวงการ AI กำลังเดินมาถึงจุดที่ต้องเลือก ระหว่างความลับทางการค้ากับความรับผิดชอบต่อคนที่สร้างองค์ความรู้ให้มัน ถ้า OpenAI ยังเมินคำถามแบบนี้ต่อไป เชื่อว่าคนที่ออกมาเรียกร้องจะไม่หยุดอยู่แค่สองคนแน่นอน
ที่มา: The Verge — อ่านต้นฉบับ
ความคิดเห็น 3
กำลังโหลดความคิดเห็น...