เจาะประเด็น
AI / Data
หนังสือหายากโดนยัดแท็กติดตาม ไปจบที่คลัง Amazon สุดช็อก มันถูกทำลายเพื่อเอาไปเทรน AI
เรื่องนี้ไม่ได้แปลกแค่ที่หนังสือเล่มหนึ่งต้องจบชีวิตในโรงงานทำลายของ แต่คือกระจกสะท้อนว่า AI ของคุณมันกินข้อมูลจากไหนบ้าง
ทีมข่าว เอไอไทย.com
⏱ อ่าน 4 นาที
เคยสงสัยไหมว่า "ข้อมูลเทรน AI" ที่บริษัทใหญ่ๆ ใช้กันเนี่ย มันมาจากไหน? คำตอบอาจทำให้คุณต้องคิดหนักกว่าเดิม
เรื่องนี้มันช่างน่าขันและน่าขนลุกในเวลาเดียวกัน ใครบางคนใส่แท็กติดตาม (tracker) ไว้ในหนังสือหายากเล่มหนึ่ง เพื่อดูว่ามันจะเดินทางไปไหนต่อ ปรากฏว่ามันไปจบลงที่ศูนย์ประมวลผลของ Amazon ในลาสเวกัส ซึ่งมีหน้าที่เดียวคือ... ทำลายหนังสือทิ้ง เพื่อเอาเนื้อหาไปเทรนโมเดล AI
ฟังดูเหมือนพล็อตหนัง dystopia แต่ไม่ใช่ นี่คือเรื่องจริงที่ถูกแชร์ใน Hacker News และ Tom's Hardware เอาไปขยายต่อ หลายคนอาจจะงงว่า "เอ๊ะ Amazon มีโรงงานทำลายหนังสือด้วยเหรอ?" คำตอบคือมี และมันคือหนึ่งในธุรกิจมืดๆ ที่บริษัทเทคฯ ใหญ่ๆ ใช้จัดการกับขุมทรัพย์ความรู้ที่พวกเขา "ซื้อมา" เพื่อป้อนให้ AI กิน
เรื่องเริ่มจากคุณ (หรือกลุ่มคน) ที่อยากรู้ว่าหนังสือหายากที่ขายออกไป ผ่านมือคนกลางแล้วมันไปอยู่ไหน ใครเป็นคนซื้อไปสุดท้าย พวกเขาเลยซ่อนอุปกรณ์ GPS หรือแท็กติดตามขนาดจิ๋วไว้ในเล่ม ปรากฏว่าสัญญาณมันวิ่งไปหยุดที่อาคารแห่งหนึ่งในลาสเวกัส ซึ่งจากการสืบหาข้อมูลพบว่ามันคือศูนย์ประมวลผลของ Amazon ที่ทำหน้าที่ "สแกนหนังสือ แล้วทำลายทิ้ง"
จุดที่น่าสนใจไม่ใช่แค่การติดตาม แต่คือการที่ Amazon มีกระบวนการ "รับหนังสือ -> สแกน -> ทำลาย" แบบเป็นระบบ ไม่ใช่แค่เอาหนังสือไปทิ้งเฉยๆ แต่คือการแปลงหนังสือให้เป็นข้อมูลดิจิทัล แล้วทำลายต้นฉบับทิ้ง เพื่ออะไร? เพื่อสร้างชุดข้อมูลเทรน AI นั่นเอง
ประโยคข้างต้นคือสิ่งที่แหล่งข่าวระบุตรงๆ ว่า โรงงานที่ว่านี้ "มีหน้าที่เดียวคือทำลายหนังสือเพื่อเทรน AI" มันฟังดูโหดร้ายสำหรับหนอนหนังสือทั้งหลาย เพราะหนังสือหายากบางเล่มอาจมีคุณค่าทางจิตใจหรือประวัติศาสตร์ แต่ในมุมของบริษัทเทคฯ มันคือ "วัตถุดิบ" ที่ต้องแปลงสภาพให้เป็นข้อมูลก่อนจะทิ้งซาก
ตรงนี้แหละที่ผมอยากให้ทุกคนหยุดคิด ผมไม่ได้จะออกโรงด่า Amazon ว่าชั่วร้าย เพราะการสแกนหนังสือเพื่อทำดาต้าเซ็ตมันไม่ใช่เรื่องใหม่ ห้องสมุดใหญ่ๆ ทั่วโลกก็ทำกันมานานแล้วเพื่อเก็บถาวร แต่ประเด็นมันอยู่ที่ "ความโปร่งใส" และ "คุณค่าที่ถูกทำลาย"
ลองคิดตามนะ ถ้าวันนี้คุณเป็นคนเขียนหนังสือสักเล่ม คุณตั้งใจแต่งมันขึ้นมาหลายปี มีคนซื้อไปอ่าน แล้วสุดท้ายหนังสือมันไปโดนสแกนทั้งเล่มโดยที่คุณไม่รู้เรื่อง และที่แย่กว่านั้นคือ ต้นฉบับจริงๆ โดนยัดเข้าเครื่องทำลายทิ้ง เพื่อให้ข้อมูลของคุณกลายเป็นส่วนหนึ่งของโมเดล AI ที่บริษัทใหญ่จะเอาไปขายทำเงินต่อ
คุณรู้สึกยังไง? ผมว่านี่คือคำถามใหญ่ที่วงการ AI กำลังเผชิญอยู่ตอนนี้ คือเรากำลังสร้าง "สมองกล" ด้วยการ "ดูด" ความรู้จากผลงานของมนุษย์ แล้วไม่เหลือแม้แต่ต้นฉบับให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาว่าความรู้มันถูกถ่ายทอดมาอย่างไร
บางคนอาจเถียงว่า "ก็เขาซื้อหนังสือมาถูกต้องตามกฎหมาย จะทำยังไงกับมันก็ได้" ซึ่งก็จริง แต่ผมว่ามันคนละเรื่องกันระหว่าง "ซื้อมาอ่าน" กับ "ซื้อมาเพื่อทำลายเพื่อป้อน AI" มันเหมือนกับซื้อภาพวาดแวนก็อกฮ์มาหนึ่งภาพ แล้วเอาไปสแกนลงคอมพิวเตอร์ ก่อนจะเผาทิ้ง เพราะคุณต้องการแค่ "ข้อมูลสี" ของมัน ไม่ได้ต้องการ "ตัวงานศิลปะ" นั่นแหละ
เรื่องนี้ยังสะท้อนให้เห็นถึงความมืดมิดของซัพพลายเชนข้อมูล AI ด้วยว่า บริษัทเทคฯ ระดับโลกอย่าง Amazon มีกระบวนการจัดการหนังสือในลักษณะนี้อยู่จริง โดยที่คนทั่วไปไม่รู้มาก่อน เราเห็นแต่ข่าวว่า "OpenAI ไปซื้อลิขสิทธิ์หนังสือจากสำนักพิมพ์" แต่ไม่เห็นเบื้องหลังว่าหนังสือบางส่วนที่ไม่ได้ซื้อลิขสิทธิ์ มันถูกจัดการยังไง
สุดท้ายแล้ว เรื่องนี้คือเครื่องเตือนใจว่าเบื้องหลัง "ความฉลาด" ของ AI ที่เราใช้กันทุกวันนี้ มีบางอย่างที่ถูก "เผาทำลาย" เพื่อแลกมาเสมอ ไม่ว่าจะเป็นความเป็นส่วนตัว งานสร้างสรรค์ หรือแม้แต่หนังสือหายากทั้งเล่ม และถ้าสังคมไม่เริ่มตั้งคำถามกับกระบวนการเหล่านี้ตอนนี้ อีกไม่นานเราอาจไม่เหลือ "ต้นฉบับ" ให้ตรวจสอบอีกต่อไป
ที่มา: Tom's Hardware — อ่านต้นฉบับ
ความคิดเห็น 3
กำลังโหลดความคิดเห็น...