เจาะประเด็น
AI / Economy
AI กำลังเปลี่ยน "คุณค่า" ของมนุษย์ มาร์กซ์กับเคนส์คงได้นั่งคิดหนัก
เมื่อเครื่องจักรเรียนรู้ได้ทุกอย่าง คำถามที่ว่า "แล้วเราจะทำงานอะไรดี" กลายเป็นโจทย์ปรัชญา ไม่ใช่แค่เรื่องเทคโนโลยีอีกต่อไป
ทีมข่าว เอไอไทย.com
⏱ อ่าน 5 นาที
ถ้า AI ทำให้แรงงานมนุษย์ไร้ค่า แล้วระบบทุนนิยมที่พึ่งพา "ผู้บริโภค" จะอยู่รอดได้ยังไง? นี่คือปมที่นักเศรษฐศาสตร์รุ่นก่อนไม่เคยเจอ
เรื่องนี้ไม่ใช่แค่ข่าวเทคฯ ทั่วไป แต่เป็นบทความที่ทำให้ผมต้องวางแก้วกาแฟลงแล้วคิดตามยาวๆ เพราะมันจับเอาสองสำนักคิดเศรษฐศาสตร์ที่ขัดแย้งกันสุดขั้ว อย่างคาร์ล มาร์กซ์ และ จอห์น เมย์นาร์ด เคนส์ มาจับเข่าคุยกับเรื่อง AI ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่กำลังพลิกโลกตอนนี้
พูดตรงๆ ว่าช่วงนี้ข่าว AI มันเยอะจนชินชาไปแล้ว ไม่ว่าจะเปิดแอปไหนก็เจอแต่เรื่องโมเดลใหม่ ฟีเจอร์ใหม่ แต่บทความชิ้นนี้จาก Unpopular Front มันไปไกลกว่าการรีวิวเครื่องมือ มันตั้งคำถามกับโครงสร้างสังคมของเราทั้งระบบว่า เมื่อ AI เข้ามาแทนที่แรงงานมนุษย์ในระดับที่ "ทุกอย่าง" ทำได้หมด แล้วคนธรรมดาจะเอาอะไรกิน?
ประเด็นมันอยู่ตรงนี้ — มาร์กซ์บอกว่ามูลค่าของสินค้ามาจากแรงงานมนุษย์ ถ้าแรงงานหายไป มูลค่าก็ควรหายไปด้วย แต่ในทางกลับกัน เคนส์กลับมองว่าปัญหาที่แท้จริงคือ "ความต้องการ" (demand) ถ้าคนไม่มีงานทำ ไม่มีเงิน ก็ไม่มีกำลังซื้อ เศรษฐกิจก็จะพังทั้งระบบ ไม่ใช่แค่ชนชั้นใดชนชั้นหนึ่ง
ทีนี้พอเอา AI เข้ามาใส่ในสมการ มันกลายเป็นโจทย์ที่บ้าคลั่งมาก เพราะ AI มันไม่ใช่แค่เครื่องจักรที่มาแทนแรงงานในโรงงาน แต่มันแทน "ความคิด" แทน "การตัดสินใจ" แทน "ความคิดสร้างสรรค์" ซึ่งเป็นสิ่งที่เราคิดกันว่ามนุษย์เท่านั้นที่ทำได้ แล้วถ้า AI ทำได้หมดแบบนี้ มนุษย์เราจะเหลือคุณค่าอะไรในระบบทุนนิยม?
ผมคิดว่าจุดที่บทความนี้เจ๋งมากคือการชี้ให้เห็นว่าเรากำลังเดินเข้าสู่ยุคที่ "แรงงาน" ไม่ใช่สิ่งจำเป็นสำหรับการผลิตอีกต่อไป แล้วคำถามต่อไปคือ แล้วเราจะกระจายความมั่งคั่งยังไง? ถ้าคน 90% ไม่ได้ทำงาน แต่ระบบยังต้องพึ่งพาพวกเขาในการบริโภค มันจะไปต่อได้ยังไง?
บางคนอาจจะบอกว่า "ก็แจกเงินสิ" (Universal Basic Income) แต่ผมว่ามันไม่ใช่คำตอบที่ยั่งยืน เพราะการแจกเงินมันแก้ที่ปลายเหตุ ไม่ได้แก้ที่โครงสร้าง ต่อให้แจกเงิน คนก็ยังรู้สึกไม่มีคุณค่า ไม่มีเป้าหมายในชีวิต ซึ่งมันเป็นปัญหาทางจิตใจที่รุนแรงกว่าปัญหาเรื่องปากท้องอีก
เห็นด้วยสุดๆ กับที่บทความชี้ว่าอันตรายของ AI ไม่ได้อยู่ที่มันจะฆ่าเรา แต่มันจะทำให้เรา "ไร้ความหมาย" ในระบบมากกว่า เหมือนกับที่ม้าลายกลายเป็นสัตว์ที่ไม่จำเป็นหลังจากรถยนต์ถูกประดิษฐ์ขึ้น มันไม่ได้สูญพันธุ์ แต่ก็ไม่มีความสำคัญอะไรกับโลกอีกต่อไป
สิ่งที่ผมกังวลคือเรากำลังรีบเร่งพัฒนา AI โดยไม่คิดถึงผลกระทบระยะยาวในเชิงโครงสร้างสังคม เราเมากับความสามารถของมันว่าทำอะไรได้บ้าง แต่ไม่เคยถามว่า แล้วคนที่ถูกแทนที่จะไปไหน? นักการเมืองก็ไม่กล้าพูดเรื่องนี้เพราะมันไม่เป็นที่นิยม บริษัทเทคฯ ก็ไม่สนใจเพราะผลกำไรอยู่ตรงหน้า
ทางออกที่บทความเสนอ
ไม่ใช่การหยุดพัฒนา AI แต่คือการออกแบบระบบเศรษฐกิจใหม่ที่คุณค่าของมนุษย์ไม่ได้วัดที่ "ผลผลิต" อีกต่อไป
สุดท้ายแล้ว บทความนี้ไม่ได้ให้คำตอบสำเร็จรูป แต่เป็นการชวนให้เราตั้งคำถามกับสิ่งที่เรากำลังสร้างขึ้นมา มันเหมือนกับเราเป็นเด็กที่กำลังเล่นของเล่นอันตรายโดยไม่รู้ว่ามันจะระเบิดตอนไหน และเราก็ไม่รู้ด้วยซ้ำว่าระเบิดที่ว่านั้นมันจะทำลายอะไรบ้าง
ฟันธงเลยว่า AI จะไม่ใช่แค่การเปลี่ยนผ่านทางเทคโนโลยี แต่คือการปฏิวัติโครงสร้างสังคมครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่การปฏิวัติอุตสาหกรรม ถ้าเรายังคิดแบบเดิมๆ ว่า "ทำงานเพื่อแลกเงิน" เราจะเจ็บปวดมาก แต่ถ้าเรากล้าที่จะคิดใหม่ว่า "มนุษย์มีคุณค่าในตัวเองโดยไม่ต้องทำงาน" เราอาจจะก้าวข้ามกับดักนี้ไปได้ — แต่ระหว่างทางมันจะโหดร้ายแน่นอน
ที่มา: Unpopular Front — อ่านต้นฉบับ
ความคิดเห็น 4
กำลังโหลดความคิดเห็น...