เจาะประเด็น
AI / Big Tech
Amazon กำลังเผาหนังสือหายากเพื่อฝึก AI — บริษัทที่เริ่มจากร้านหนังสือ กำลังกลายเป็นเพชฌฆาตหนังสือ
ความหน้าซื่อใจคดระดับจักรวาล เมื่อยักษ์อีคอมเมิร์ซที่สร้างอาณาจักรจากการขายหนังสือ กลับลงมือทำลายหนังสือหายากทิ้งเป็นขยะ เพื่อป้อนข้อมูลให้โมเดล AI
ทีมข่าว เอไอไทย.com
⏱ อ่าน 4 นาที
ถ้า AI ต้องเรียนรู้จากหนังสือโดยการเผาหนังสือทิ้ง นี่มันการแลกเปลี่ยนแบบ "ฆ่าคนส่งสารเพื่ออ่านจดหมาย" ชัดๆ
เข้าใจนะว่าโลก AI มันโหดร้าย แข่งกันดุเดือดขนาดบริษัทใหญ่ๆ ยอมทุ่มเงินเป็นหมื่นล้านเพื่อให้ได้ข้อมูลฝึกโมเดลที่ดีที่สุด แต่พอรู้ว่า Amazon — เจ้าของร้านหนังสือออนไลน์ที่เริ่มต้นจากการขายหนังสือบนอินเทอร์เน็ต — กำลังทำลายหนังสือหายากเพื่อเอาไปเป็นวัตถุดิบฝึก AI โคตรจะประชดประชันอะไรขนาดนี้
รายงานจาก TechCrunch เผยว่า Amazon มีโครงการฝึกโมเดล AI ด้วยการสแกนหนังสือหายากจำนวนมหาศาล แต่ประเด็นไม่ได้อยู่ที่การสแกน แต่อยู่ที่ว่า หลังจากสแกนเสร็จ พวกเขากำลังทำลายหนังสือต้นฉบับทิ้ง เรียกได้ว่า "เก็บข้อมูลเสร็จแล้วก็โยนของเก่าทิ้ง" แบบไม่ไยดีคุณค่าทางประวัติศาสตร์หรือความรู้ที่อยู่ในนั้นเลย
ฟังดูแล้วโคตรเหมือนฉากในหนัง dystopia ที่หุ่นยนต์ยึดโลกแล้วเผาห้องสมุดทิ้งเพื่อสร้างความทรงจำใหม่ให้ตัวเอง — แต่เรื่องนี้มันเกิดขึ้นจริงในบริษัทที่คนทั้งโลกรู้จักในฐานะ "ร้านหนังสือที่ใหญ่ที่สุดในโลก"
รายงานระบุว่า Amazon ใช้หนังสือหายากเหล่านี้เป็นแหล่งข้อมูลสำหรับฝึกโมเดลภาษาขนาดใหญ่ (LLM) เพราะหนังสือเก่าๆ มีภาษาที่หลากหลาย สำนวนที่สวยงาม และเนื้อหาที่ไม่ซ้ำใคร ซึ่งเป็นของดีที่หาไม่ได้จากข้อมูลบนอินเทอร์เน็ตทั่วไปที่เต็มไปด้วยขยะและคอนเทนต์ซ้ำๆ
ฟังดูเข้าท่าใช่ไหม? ก่อนจะเข้าท่า ขอเตือนไว้ก่อนว่า การทำลายหนังสือหายากหลังสแกนเสร็จเนี่ย มันคือการทำลายมรดกทางปัญญาของมนุษยชาติแบบถาวร ไม่มีวันเรียกคืน ต่อให้สแกนไว้เป็นไฟล์ดิจิทัลแล้วก็เถอะ เพราะหนังสือบางเล่มมีคุณค่าเชิงกายภาพ — งานพิมพ์เก่า หมึก เย็บเล่ม ลายมือจด — ที่สแกนไปก็เก็บความรู้สึกนั้นไม่ได้
เรื่องนี้มันกระทบหลายฝ่ายไปพร้อมๆ กัน ฝ่ายแรกคือนักสะสมและนักวิชาการที่มองว่าหนังสือหายากคือสมบัติของชาติหรือของมนุษยชาติ ต่อมาคือวงการ AI ที่กำลังถูกจับตามองเรื่องจริยธรรมอยู่แล้ว พอมาเจอข่าวแบบนี้ ยิ่งทำให้ภาพพจน์ของ Big Tech แย่ลงไปอีก
ที่สำคัญคือ มันเปิดคำถามใหญ่ที่ไม่มีใครอยากตอบ: ถ้า AI ฉลาดขึ้นด้วยการทำลายแหล่งความรู้ดั้งเดิม แล้วสุดท้ายเราจะเหลืออะไรให้ AI เรียนรู้เพิ่มเติมในอนาคต? การฝึกโมเดลรุ่นต่อไปอาจต้องหันไปสอน AI ด้วยข้อมูลที่ AI สร้างขึ้นเอง ซึ่งนักวิจัยรู้กันดีว่ามันจะทำให้โมเดลเพี้ยนและเสื่อมคุณภาพลงเรื่อยๆ
พูดง่ายๆ คือ Amazon กำลังตัดต้นไม้ที่ตัวเองปีนขึ้นมา — บริษัทที่โตมาจากหนังสือ กำลังฆ่าหนังสือเพื่อสร้าง AI ที่อาจจะมาแทนที่ความจำเป็นต้องอ่านหนังสือของมนุษย์ในอนาคต นี่มันไม่ใช่แค่เรื่องประชด แต่เป็นเรื่องน่าเศร้าสำหรับวงการความรู้ของมนุษย์จริงๆ
ทำไม Amazon ถึงกล้าทำแบบนี้?
เพราะกฎหมายลิขสิทธิ์ยังตามไม่ทันเทคโนโลยี และบริษัทเทคฯ มองว่าข้อมูลทุกอย่างบนโลกคือ "วัตถุดิบ" ที่ไม่มีเจ้าของ — หนังสือหายากก็แค่ข้อมูลรูปแบบหนึ่งที่สแกนแล้วก็จบ
แล้วใครจะหยุดพวกเขาได้?
นักสะสมและห้องสมุดที่ครอบครองหนังสือหายากต้องเข้มงวดเรื่องสัญญาอนุญาตให้สแกน ระบุเงื่อนไขชัดเจนว่าห้ามทำลายต้นฉบับ — ไม่งั้นเรื่องแบบนี้จะเกิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า
ทางออกที่ควรเป็น?
AI ต้องเรียนรู้จากข้อมูลโดยไม่ทำลายแหล่งข้อมูล — เก็บต้นฉบับไว้ในพิพิธภัณฑ์หรือห้องสมุดดิจิทัลแบบถาวร แล้วให้ AI เรียนรู้จากไฟล์สแกน ไม่ใช่เผาต้นฉบับทิ้ง
จริงๆ แล้วถ้า Amazon ตั้งใจทำเป็น "ห้องสมุดดิจิทัลแห่งชาติ" เพื่ออนุรักษ์หนังสือหายากไว้ให้คนรุ่นหลังศึกษาผ่าน AI นั่นก็เป็นเรื่องดี แต่การทำลายต้นฉบับมันขัดกับเจตนาดีทั้งหมด — มันเหมือนบอกว่า "เราไม่ต้องการให้มนุษย์เข้าถึงต้นฉบับอีกต่อไป แค่ให้ AI รู้ก็พอ"
ฟันธงเลย เรื่องนี้คือตัวอย่างชั้นดีของความโลภที่ปลอมตัวเป็นความก้าวหน้า Amazon ไม่ได้ทำเพื่ออนุรักษ์ความรู้ แต่ทำเพื่อสร้างโมเดล AI ที่ทำเงินให้พวกเขา — และถ้าสังคมไม่ตั้งคำถามวันนี้ อีกสิบปีข้างหน้าเราอาจไม่ได้แค่เสียหนังสือหายาก แต่เสียความสามารถในการเข้าถึงความรู้ดั้งเดิมของมนุษยชาติทั้งหมด
ที่มา: TechCrunch — อ่านต้นฉบับ
ความคิดเห็น 5
กำลังโหลดความคิดเห็น...