Of course the ChatGPT dog cancer vaccine spawned a startup

จำข่าวฮือฮาเมื่อปีที่แล้วได้ไหม? หนุ่มออสซี่คนหนึ่งใช้ ChatGPT กับ Grok และเครื่องมือ AI อื่นๆ ออกแบบวัคซีนมะเร็งเฉพาะบุคคลให้หมาของตัวเอง แล้วหมามันหายป่วยจริงๆ ฟังดูเหมือนหนังไซไฟ แต่เรื่องจริงมันเกิดขึ้นแล้ว และตอนนี้เรื่องมันยิ่งไปกันใหญ่ — เพราะเจ้าหนุ่มคนนั้นเปิดบริษัทสตาร์ทอัพของตัวเองแล้ว

เขาชื่อ Paul Conyngham และบริษัทที่เขาเพิ่งเปิดตัวชื่อ Gamgee จุดประสงค์ตรงไปตรงมา: ทำ "วัคซีน mRNA มะเร็งเฉพาะบุคคลสำหรับสุนัข" ฟังดูเท่ แต่คำถามที่ทุกคนอยากถามคือ — นี่มันวิทยาศาสตร์จริง หรือแค่เรื่องบังเอิญแล้วโชคช่วย?

ต้องเล่าย้อนให้ฟังหน่อย ปีที่แล้ว Conyngham ออกมาเล่าเรื่องวุ่นๆ ว่าเขาหันไปปรึกษา AI เพราะหมอหมาแจ้งว่าหมาของเขาติดมะเร็งระยะสุดท้าย แทนที่จะยอมแพ้ เขาก็ป้อนข้อมูลทางการแพทย์ทั้งหมดให้ AI ช่วยออกแบบ mRNA sequence เพื่อกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของหมาให้โจมตีเซลล์มะเร็งโดยเฉพาะ ฟังดูง่าย แต่เบื้องหลังมันคือการเอาตัวเองไปเสี่ยงกับสิ่งที่ไม่มีใครเคยทำมาก่อน

ผลลัพธ์ที่ออกมา? หมาของเขารอดชีวิต และเนื้องอกก็หดหายไป นั่นแหละจุดเปลี่ยนของชีวิตเขา จากคนที่ช่วยหมาแบบมึนๆ ก็กลายเป็นผู้ก่อตั้งบริษัทเทคโนโลยีชีวภาพเสียอย่างนั้น

แต่เดี๋ยวก่อน — อย่าเพิ่งรีบปรบมือให้เร็วเกินไป วงการสัตวแพทย์และนักวิจัยสาย oncology หลายคนยังตั้งคำถามอย่างหนักว่า กรณีเดียวที่ประสบความสำเร็จ มันพอจะสรุปเป็น "แนวทางรักษา" ได้จริงหรือ? คำตอบคือยังไม่ได้ เพราะการรักษาแบบ personalized medicine ต้องอาศัยข้อมูลมหาศาล การทดลองซ้ำๆ และการควบคุมคุณภาพที่เข้มงวด การที่หมา 1 ตัวรอด ไม่ได้แปลว่าใช้ได้กับหมา 10,000 ตัว

ทว่าอีกมุมหนึ่ง สิ่งที่ Conyngham ทำคือการพิสูจน์ให้เห็นว่า AI สามารถลดต้นทุนและเวลาในการออกแบบ mRNA ได้จริง ซึ่งถ้าพูดตามตรง นี่คือจุดเปลี่ยนของวงการ — เพราะก่อนหน้านี้การออกแบบวัคซีนเฉพาะบุคคลต้องใช้ทีมนักชีวสารสนเทศเดือนกว่าจะได้ sequence สักชุด แต่ AI ทำได้ในเวลาไม่กี่ชั่วโมง และนี่คือสิ่งที่บริษัทใหญ่ๆ อย่าง Moderna หรือ BioNTech กำลังจ้องทำกับมนุษย์ แต่เขากลับทำกับหมาก่อน

Gamgee ยังไม่ได้เปิดเผยว่ามีเงินทุนระดมมาเท่าไหร่ หรือมีทีมวิจัยกี่คน แต่ที่แน่ๆ การที่มีคนเอาจริงเอาจังกับไอเดียแบบนี้ แปลว่าเม็ดเงินมันเริ่มไหลเข้าสู่ตลาด pet healthcare แล้ว และนี่คือตลาดที่ใหญ่กว่าที่คิด — คนอเมริกันใช้เงินหลายหมื่นล้านดอลลาร์ต่อปีกับค่ารักษาสัตว์เลี้ยงของตัวเอง

ประเด็นที่น่าสนใจกว่านั้นคือ มันเปิดคำถามเชิงจริยธรรมใหญ่ๆ ว่า ถ้า AI ออกแบบวัคซีนได้ขนาดนี้ แล้วใครจะรับผิดชอบถ้ามันผิดพลาด? ตัว AI ไม่มีใบประกอบวิชาชีพ ไม่มีประกันความผิดพลาดทางแพทย์ และไม่มีใครฟ้องร้องมันได้ การที่ Conyngham กล้าเปิดบริษัท แปลว่าเขาต้องรับความเสี่ยงตรงนี้ไว้เต็มๆ ซึ่งมันทั้งน่าชื่นชมและน่าห่วงในเวลาเดียวกัน

สุดท้ายแล้ว ผมคิดว่าเรื่องนี้มันไม่ได้เกี่ยวกับหมา หรือวัคซีน หรือแม้แต่ตัว Conyngham แต่มันคือสัญญาณว่า AI กำลังเปลี่ยนวิธีที่มนุษย์เข้าถึงการรักษาโรคแบบก้าวกระโดด และในขณะที่หน่วยงานกำกับดูแลยังเดินตามไม่ทัน ผู้ที่กล้าลองก่อนก็จะเป็นผู้ได้เปรียบ — ไม่ว่าจะถูกหรือผิดก็ตาม

เอาเป็นว่า ถ้าหมาใครเป็นมะเร็ง แล้วอยากลองวิธีแปลกใหม่ ตอนนี้มีทางเลือกใหม่แล้ว แต่ก็ต้องแลกกับความเสี่ยงที่ยังไม่มีใครการันตีผลลัพธ์ครับ