DeepSeek V4 Pro 0813 (on OpenRouter)

วงการ AI ร้อนระอุอีกครั้ง เมื่อ DeepSeek ปล่อยโมเดลใหม่ล่าสุด V4 Pro 0813 ออกมาให้ใช้งานผ่าน API เท่านั้น ใช่ อ่านไม่ผิด — แค่ API ไม่มีหน้า demo ให้เล่น ไม่มีโฆษณาโปรยปราย ไม่มีพิธีรีตองอะไรทั้งนั้น ปล่อยออกมาลอยๆ แบบไม่ให้เกียรติวงการเลยสักนิด

เรื่องนี้ Simon Willison นักพัฒนาและบล็อกเกอร์ชื่อดังระดับตำนานเป็นคนจุดประเด็น เพราะเขาต้องไปลิงก์ผ่าน OpenRouter เพราะ DeepSeek ไม่มีหน้าเพจประกาศโมเดลใหม่อย่างเป็นทางการให้เห็นเลยแม้แต่หน้าเดียว จะบอกว่าเขินอายหรือตั้งใจทำเป็นลับๆ ก็ไม่รู้ แต่ที่แน่ๆ มันดูไม่ค่อยเป็นมืออาชีพเท่าไหร่สำหรับบริษัทที่กำลังจะแทรกแทรงระดับท็อปของวงการ

ประเด็นที่ผมคิดว่าคนส่วนใหญ่จับตามองคือเรื่อง open weights — จะปล่อยน้ำหนักโมเดลให้ดาวน์โหลดไปใช้ต่อหรือเปล่า? จากข้อมูลที่ Simon สังเกตเห็น โมเดลรุ่นก่อนๆ อย่าง DeepSeek-V4-Pro เดือนเมษายน และ V4-Flash-0731 เดือนกรกฎาคมต่างปล่อย weights ออกมาให้ใช้กันฟรีๆ ดังนั้นความเป็นไปได้ที่รุ่นนี้จะปล่อยตามก็สูงมาก แต่ก็ยังไม่มีการยืนยันอย่างเป็นทางการ เอาเป็นว่ายังไม่ชัดเจน ต้องรอติดตาม

สิ่งที่ทำให้ผมสะดุดตาจริงๆ ไม่ใช่ benchmark ที่อ้างว่าทำได้ดีแค่ไหน แต่เป็นเรื่องวาดภาพนกกระทุงของมันต่างหาก Simon ทดสอบด้วยระดับการใช้เหตุผล (reasoning) ที่ต่างกันสามระดับ คือ ต่ำ กลาง สูง แล้วได้ภาพนกกระทุงที่หน้าตาไม่เหมือนกันเลยสักนิด แน่นอนว่าเขาเองก็ไม่เคยเห็นความแตกต่างแบบนี้จากโมเดลอื่นมาก่อน มันเหมือนโมเดลเปลี่ยนบุคลิกไปเลยตามระดับความ "คิดมาก" — นี่คือสิ่งที่บอกว่า DeepSeek ปรับจูนอะไรบางอย่างภายในที่โมเดลตะวันตกทำไม่ได้หรือไม่ยอมทำ

เรื่อง benchmark นี่ชวนหัวเราะไม่น้อย เพราะตัวเลขผลทดสอบถูกปล่อยลงในกลุ่ม WeChat ทางการของ DeepSeek ก่อน แล้วมีคนเอาลง Reddit แต่โดนลบเพราะกติกา "low-effort" จากนั้นก็ถูกก็อปไปแปะเป็นตาราง ASCII บน Hacker News — ทางเดินของข้อมูลในวงการ AI จีนมันวุ่นวายและไม่เป็นทางการขนาดนี้เลยเหรอ? จะบอกว่าลึกลับหรือสับสนดีก็ไม่รู้ แต่ถ้าถามผม มันดูไม่เป็นระบบและขาดความโปร่งใสแบบผู้ใหญ่จริงๆ

แต่สิ่งที่สำคัญกว่าความสวยงามของกระบวนการคือผลลัพธ์ ถ้าโมเดลนี้ฉลาดจริงอย่างที่ benchmark อ้าง มันก็คืออีกหมุดหมายที่พิสูจน์ว่า AI จีนไม่ได้เป็นรองใคร และการปล่อยผ่าน API อย่างเดียวอาจเป็นกลยุทธ์ตั้งใจ — จำกัดการเข้าถึงเพื่อควบคุมคุณภาพหรือเก็บข้อมูลการใช้งาน? หรือว่าเร่งปล่อยเพราะกลัวตกเทรนด์? อันนี้ต้องจับตาดูกันยาวๆ

สำหรับคนที่ใช้งานจริง การที่มันวาดภาพต่างกันตาม reasoning level อาจเป็นทั้งจุดแข็งและจุดอ่อน — ถ้าคุณต้องการความสม่ำเสมอของ output นี่อาจเป็นฝันร้าย แต่ถ้าคุณอยากได้ความหลากหลายในการสร้างสรรค์ นี่คือของดีที่ไม่มีใครเหมือน ผมว่าครึ่งๆ ระหว่างความตื่นเต้นและความปวดหัว

ท้ายสุดนี้ ผมคิดว่า DeepSeek กำลังเล่นเกมที่ฉลาดมาก — ปล่อยโมเดลทีละนิด ให้คนตื่นเต้นเอง ให้ชุมชนช่วยกันเชียร์และสร้างกระแส แทนที่จะลงทุนกับการตลาดแบบ OpenAI หรือ Google แถมยังได้ข้อมูล feedback ไปปรับปรุงต่อได้อีกต่างหาก ไม่แปลกใจที่วงการเริ่มจับตามองบริษัทนี้จริงจัง แม้กระทั่งรัฐบาลจีนเองก็คงยิ้มแก้มปริที่ AI ในชาติตัวเองมาแรงขนาดนี้

แต่เอาเถอะ ผมแค่อยากเห็นหน้าเพจประกาศโมเดลเป็นทางการสักหน่อย จะได้ไม่ต้องมานั่งเดากันเองแบบนี้ มันดูไม่ดีเลยจริงๆ